Begrippen toets Ethiek

Elk begrip uit de examenstof in één zin uitgelegd; klik door voor de uitleg, een voorbeeld en de valkuil.

Kernwaarden en tuchtnorm

kernwaarden advocatuur De advocaat is bij de uitoefening van zijn beroep onafhankelijk, partijdig, deskundig, integer en vertrouwenspersoon.
goede rechtsbedeling In het belang van een goede rechtsbedeling draagt de advocaat zorg voor de rechtsbescherming van zijn cliënt. De kernwaarden zijn het middel daartoe.
deskundigheid advocaat De advocaat is deskundig en kan beschikken over voldoende kennis en vaardigheden (art. 10a lid 1 onder c Advocatenwet).
integriteit advocaat De advocaat is integer en onthoudt zich van enig handelen of nalaten dat een behoorlijk advocaat niet betaamt (art. 10a lid 1 onder d Advocatenwet). Financiële integriteit is daar een integraal onderdeel van.
gedragsregel 1 advocatuur De advocaat is gehouden tot betamelijke beroepsuitoefening, jegens zijn cliënt, de overige betrokkenen bij de rechtspleging en zijn beroepsgroep. Hij laat zich leiden door de kernwaarden en mag het vertrouwen in de advocatuur niet schaden.
andere hoedanigheid advocaat Ja. Dat werk geldt als optreden in een andere hoedanigheid dan die van advocaat, omdat de kernwaarde partijdigheid ontbreekt. Het tuchtrecht blijft wel gelden.

kernwaarde onafhankelijkheid De advocaat vermijdt dat zijn onafhankelijkheid in de uitoefening van zijn beroep in gevaar zou kunnen komen.
partijdigheid advocaat Het belang van de cliënt, geen enkel ander belang, bepaalt de wijze waarop de advocaat zijn zaken behandelt.

geheimhoudingsplicht advocaat De advocaat is verplicht tot geheimhouding van al hetgeen waarvan hij uit hoofde van zijn beroepsuitoefening als zodanig kennis neemt, voor zover de wet niet anders bepaalt.
gedragsregel 3 advocatuur Alleen als aan elk van drie voorwaarden is voldaan: een juiste uitvoering van de opgedragen taak rechtvaardigt het, de cliënt heeft desgevraagd geen bezwaar, en het is in overeenstemming met de goede beroepsuitoefening.
verschoningsrecht advocaat Nee. Er kunnen zich zeer uitzonderlijke omstandigheden voordoen waarin het belang dat de waarheid aan het licht komt, zwaarder weegt dan het verschoningsrecht.
als zodanig toevertrouwd Het verschoningsrecht beschermt wat de advocaat in zijn hoedanigheid van advocaat is toevertrouwd. Informatie die alleen langs hem wordt geleid om haar vertrouwelijk te maken, valt daar niet onder.

gedragsregel 15 advocatuur De advocaat mag niet tegelijkertijd voor meer dan één partij optreden in een zaak waarin die partijen een tegengesteld belang hebben (a), en niet tegen een cliënt of een voormalige cliënt optreden (b). Uitzonderingen staan in lid 3 en 4.
vertrouwelijke informatie oud-cliënt Als hij informatie van de (voormalige) cliënt heeft, zaaksgebonden informatie of informatie over die cliënt, die redelijkerwijs van belang kan zijn bij de behandeling van de zaak tegen die cliënt.
gezamenlijke echtscheiding advocaat Ja, dat is al lang toegestaan, mits er geen belangenconflict is en geen aanzienlijk risico dat er een ontstaat. Wel geldt een zware zorgplicht.
dekenadvies belangenverstrengeling Nee. De advocaat kan in twijfelgevallen het advies van de deken inwinnen, maar dat advies is niet bindend en laat zijn tuchtrechtelijke verantwoordelijkheid onverlet.

zorgvuldigheid advocaat De advocaat behandelt de opgedragen zaken zorgvuldig en houdt het bijzondere karakter van de relatie met de cliënt voor ogen. Zijn werk moet voldoen aan de professionele standaard: de zorgvuldigheid van een redelijk bekwaam en redelijk handelend advocaat.
datalek advocaat Zorgvuldig handelen houdt ook in dat de advocaat passende technische en organisatorische maatregelen treft om persoonsgegevens te beveiligen. Bij een datalek kan hij verplicht zijn cliënten of geraakte derden te informeren.
zorgvuldigheidsuitspraak Op verzoek van de klager spreekt de raad van discipline in zijn beslissing met redenen omkleed uit of de advocaat jegens hem de zorgvuldigheid heeft betracht die bij een behoorlijke rechtshulpverlening betaamt. De raad kan dat ook ambtshalve doen.

redelijk honorarium Een, alle omstandigheden in aanmerking genomen, redelijk honorarium.
no cure no pay Het staat de advocaat niet vrij overeen te komen dat alleen bij een bepaald gevolg honorarium in rekening wordt gebracht (no cure, no pay), of dat het honorarium een evenredig deel is van de waarde van het te bereiken gevolg (quota pars litis).

derdengelden Gelden die een relatie hebben met de dienst die de advocaat verleent en die niet voor de advocaat zelf zijn bestemd, maar voor de cliënt of een derde. Verschotten en griffierechten zijn uitgezonderd.
verrekenen derdengelden advocaat Alleen als hij dat schriftelijk met de rechthebbende is overeengekomen. Betwist de rechthebbende de declaratie binnen een redelijke termijn, dan vervalt het recht tot verrekening. Na verrekening bevestigt de advocaat dat schriftelijk.

onnodig grievend De advocaat dient zich niet onnodig grievend uit te laten.
meningsvrijheid advocaat Ja. Volgens vaste rechtspraak geldt de vrijheid van meningsuiting ook voor advocaten, maar de bijzondere aard van het beroep brengt mee dat hun optreden in het openbaar discreet, eerlijk en waardig moet zijn.
afgaan op de cliënt In het algemeen wel. De advocaat behartigt de belangen aan de hand van het feitenmateriaal van zijn cliënt en mag op de juistheid daarvan afgaan. Alleen in uitzonderingsgevallen moet hij de juistheid verifiëren.
rechter in gedragsregels Zowel de individuele functionaris als de instantie. Het begrip is niet beperkt tot de overheidsrechter.

regeling in der minne Nee. De advocaat houdt voor ogen dat een regeling in der minne veelal de voorkeur verdient boven een proces, maar regel 5 is geen absolute verplichting.
confraterniteit Advocaten streven naar een onderlinge verhouding die berust op welwillendheid en vertrouwen, in het belang van de rechtzoekenden en de advocatuur.

deken toezicht De deken van de orde in het arrondissement houdt toezicht op de advocaten die in dat arrondissement kantoor houden. Het toezicht ziet op de naleving van de wet, de zorg jegens cliënten, de verordeningen en betamelijk handelen.
dekenbezwaar Is de deken buiten een klacht om op de hoogte gebracht van bezwaren tegen een advocaat, dan kan hij die zelf ter kennis van de raad van discipline brengen. Hij stelt de advocaat daarvan schriftelijk op de hoogte.